Nut van filosofie

< Filosofie
 * Bron(nen): https://www.vn.nl/essay-filosofie-twijfel

Introductie
Volgens de Franse filosoof Vladimir Jankélévitch is dit een onredelijke vraag. Want zodra je iets zinnigs probeert te zeggen over het nut van de filosofie, ondergraaf je haar betekenis en raison d’être. Zoals bij alles wat werkelijk van waarde is in het leven – vriendschap, liefde, kennis – is de betekenis van filosofie intrinsiek, niet instrumenteel. Wie in een vriend of geliefde een nut zoekt, heft de vriendschap en de liefde op. Zo is het ook met de filosofie.

Toch is het volgens Alicja Gescinska belangrijk om je af te vragen wat je aan filosofie hebt. Volgens haar is de kerntaak van filosofie de conceptuele analyse. Filosofie is de poging om een beter begrip te krijgen van de begrippen waarmee we de wereld proberen te begrijpen. Beter begrijpen met betere begrippen. Dat is niet zomaar een theoretische exercitie. Begripsanalyse heeft grote maatschappelijke betekenis, je zou zelfs kunnen spreken van een groot maatschappelijk ‘nut’. Dat geldt in het bijzonder voor begrippen die heel vaak gebezigd worden in het publieke en politieke debat en onze wereld vormgeven, maar waarvan de betekenis lang niet altijd duidelijk is. Zoals waarheid en vrijheid, of de tegenstelling elite versus volk (zie populisme).

Wanneer we ons begrip van de wereld en onze medemens vergroten, kunnen we ook ons begrip voor de wereld en onze medemens vergroten. In onze gepolariseerde wereld is dat geen overbodige luxe. Het publieke debat neemt al te vaak de vorm aan van een duel in plaats van een dialoog. Het onbegrip aan weerskanten van het politieke en ideologische spectrum lijkt soms zo groot dat het debat nog slechts een dovemansgesprek dreigt te zijn.